Αιμορροΐδες: Συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Τι είναι οι αιμορροΐδες

Οι αιμορροΐδες είναι φυσιολογικά αγγειακά μαξιλάρια του πρωκτικού σωλήνα που συμβάλλουν στην εγκράτεια. Όταν διογκώνονται, αιμορραγούν, προπίπτουν ή προκαλούν ενόχληση, μιλάμε για αιμορροϊδική νόσο. Δεν πρόκειται απλώς για «φλέβες», αλλά για σύνθετο ιστό με αγγεία, συνδετικό ιστό και λείες μυϊκές ίνες.

Οι αιμορροΐδες διακρίνονται σε εσωτερικές και εξωτερικές. Οι εσωτερικές βρίσκονται ψηλότερα στον πρωκτικό σωλήνα και συχνά προκαλούν ανώδυνη αιμορραγία ή πρόπτωση. Οι εξωτερικές βρίσκονται κάτω από την οδοντωτή γραμμή και μπορεί να προκαλέσουν έντονο πόνο όταν θρομβωθούν.

Η παρουσία αίματος δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε αιμορροΐδες χωρίς αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αλλαγές στις κενώσεις, αναιμία, απώλεια βάρους ή αυξημένος κίνδυνος καρκίνου παχέος εντέρου.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα

Το συχνότερο σύμπτωμα των εσωτερικών αιμορροΐδων είναι ζωηρό κόκκινο αίμα στο χαρτί, στη λεκάνη ή στην επιφάνεια των κοπράνων. Η αιμορραγία είναι συχνά ανώδυνη και μπορεί να εμφανίζεται μετά από σκληρή κένωση ή έντονη πίεση.

Η πρόπτωση προκαλεί αίσθημα ότι προβάλλει ιστός από τον πρωκτό. Σε μικρότερου βαθμού νόσο ο ιστός επανέρχεται μόνος του, ενώ σε πιο προχωρημένη μπορεί να χρειάζεται χειροκίνητη ανάταξη ή να παραμένει έξω.

Κνησμός, υγρασία, βλέννα, ερεθισμός του δέρματος και αίσθημα ατελούς καθαρισμού μπορεί να οφείλονται σε πρόπτωση και διαρροή βλέννας. Δεν είναι όμως ειδικά συμπτώματα και μπορεί να έχουν άλλες αιτίες.

Εσωτερικές αιμορροΐδες και βαθμοί

Οι εσωτερικές αιμορροΐδες ταξινομούνται συχνά σε τέσσερις βαθμούς. Πρώτου βαθμού αιμορραγούν χωρίς να προπίπτουν. Δευτέρου βαθμού προπίπτουν κατά την κένωση αλλά επανέρχονται αυτόματα.

Τρίτου βαθμού προπίπτουν και χρειάζονται χειροκίνητη ανάταξη. Τέταρτου βαθμού παραμένουν μόνιμα έξω και δεν ανατάσσονται εύκολα. Η ταξινόμηση βοηθά στην επιλογή θεραπείας, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας.

Η ένταση της αιμορραγίας, η συχνότητα συμπτωμάτων, η επίδραση στην καθημερινότητα, η παρουσία εξωτερικού στοιχείου και οι προηγούμενες θεραπείες επηρεάζουν επίσης την απόφαση.

Εξωτερικές αιμορροΐδες

Οι εξωτερικές αιμορροΐδες μπορεί να προκαλούν αίσθημα όζου, ενόχληση ή δυσκολία στην υγιεινή. Όταν δημιουργηθεί θρόμβος, εμφανίζεται συνήθως ξαφνικός έντονος πόνος και σκληρό, ευαίσθητο εξόγκωμα κοντά στον πρωκτό.

Ο πόνος της θρόμβωσης είναι συχνότερα πιο έντονος τις πρώτες ημέρες και στη συνέχεια υποχωρεί σταδιακά. Μετά την απορρόφηση του θρόμβου μπορεί να παραμείνει πτυχή δέρματος.

Η εξωτερική θρόμβωση δεν είναι το ίδιο με θρόμβωση βαθιάς φλέβας και δεν μετακινείται προς τους πνεύμονες. Η θεραπεία εξαρτάται από τη διάρκεια, την ένταση του πόνου και την κλινική εικόνα.

Γιατί εμφανίζονται

Η έντονη πίεση κατά την αφόδευση, η χρόνια δυσκοιλιότητα, οι παρατεταμένες κενώσεις και η παραμονή στην τουαλέτα αυξάνουν την πίεση στα αιμορροϊδικά αγγεία. Η χρόνια διάρροια μπορεί επίσης να προκαλέσει επαναλαμβανόμενο ερεθισμό και πίεση.

Η εγκυμοσύνη, ο τοκετός, η παχυσαρκία, η ηλικία και η χαλάρωση του υποστηρικτικού ιστού συμβάλλουν. Η κληρονομική προδιάθεση μπορεί να έχει ρόλο, χωρίς να υπάρχει ένα μοναδικό γονίδιο που εξηγεί τη νόσο.

Η άρση βάρους δεν είναι από μόνη της αιτία, αλλά η επαναλαμβανόμενη παρατεταμένη αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα σε προδιατεθειμένα άτομα.

Αίμα στα κόπρανα δεν σημαίνει πάντα αιμορροΐδες

Ζωηρό κόκκινο αίμα μπορεί να προέρχεται από αιμορροΐδες, ραγάδα, πολύποδα, φλεγμονώδη νόσο, αγγειακή βλάβη ή καρκίνο. Μαύρα κόπρανα συνήθως υποδηλώνουν αιμορραγία από υψηλότερο σημείο του πεπτικού και χρειάζονται άμεση αξιολόγηση.

Η ηλικία, η ποσότητα, η διάρκεια, η σχέση με την κένωση και τα συνοδά συμπτώματα καθοδηγούν τη διερεύνηση. Η ύπαρξη γνωστών αιμορροΐδων δεν αποκλείει ταυτόχρονα άλλη αιτία.

Επαναλαμβανόμενη αιμορραγία μπορεί να προκαλέσει σιδηροπενική αναιμία, αν και αυτό δεν είναι το συνηθέστερο. Η γενική αίματος μπορεί να χρειάζεται όταν η αιμορραγία είναι συχνή ή παρατεταμένη.

Πότε υπάρχουν σημεία συναγερμού

Ανεξήγητη απώλεια βάρους, σιδηροπενική αναιμία, νέα αλλαγή στις κενώσεις, οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου, πυρετός ή επίμονος κοιλιακός πόνος απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση.

Μεγάλη αιμορραγία, ζάλη, λιποθυμία, ταχυκαρδία ή αδυναμία χρειάζονται άμεση ιατρική φροντίδα. Έντονος πρωκτικός πόνος με πυρετό μπορεί να υποδηλώνει απόστημα και όχι απλή αιμορροΐδα.

Νέα αιμορραγία σε άτομο που έχει φτάσει στην ηλικία screening δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο με κρέμα χωρίς έλεγχο.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση αρχίζει με ιστορικό και εξέταση της περιοχής. Ο ιατρός αξιολογεί εξωτερικές βλάβες, θρόμβωση, πρόπτωση, δερματικές αλλοιώσεις και πιθανή ραγάδα.

Η δακτυλική εξέταση ορθού βοηθά στην αξιολόγηση μαζών, τόνου και άλλων παθήσεων. Η ανοσκόπηση επιτρέπει άμεση εξέταση των εσωτερικών αιμορροΐδων και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει αιμορραγία ή πρόπτωση.

Η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στην περιγραφή του ασθενούς ή σε φωτογραφία, επειδή πολλές παθήσεις έχουν παρόμοια συμπτώματα.

Πότε χρειάζεται κολονοσκόπηση

Η κολονοσκόπηση χρειάζεται όταν η αιμορραγία δεν εξηγείται επαρκώς, όταν υπάρχουν σημεία συναγερμού, όταν ο ασθενής έχει ηλικιακή ένδειξη screening ή όταν το οικογενειακό ιστορικό αυξάνει τον κίνδυνο.

Σε νεότερο άτομο με τυπική μικρή αιμορραγία και σαφή ανοσκοπικά ευρήματα μπορεί να μην απαιτείται άμεσα πλήρης κολονοσκόπηση. Η απόφαση όμως είναι εξατομικευμένη.

Η θεραπεία αιμορροΐδων δεν πρέπει να καθυστερεί αδικαιολόγητα, αλλά ούτε να παρακάμπτει την αναγκαία διερεύνηση του παχέος εντέρου.

Η σημασία των φυτικών ινών

Η αύξηση φυτικών ινών αποτελεί βασικό πρώτο βήμα. Οι ίνες μαλακώνουν τα κόπρανα, μειώνουν την πίεση και μπορούν να περιορίσουν αιμορραγία και υποτροπές.

Το ψύλλιο είναι συχνή πρακτική επιλογή και αυξάνεται σταδιακά για να μειωθούν αέρια και φούσκωμα. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από τη σταθερή λήψη και όχι από περιστασιακή χρήση.

Φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής συμβάλλουν στη συνολική πρόσληψη. Σε ασθενείς με ειδικές εντερικές παθήσεις, η ποσότητα εξατομικεύεται.

Ενυδάτωση και κενώσεις χωρίς πίεση

Η επαρκής ενυδάτωση βοηθά όταν συνδυάζεται με ίνες, αλλά η υπερβολική κατανάλωση νερού δεν θεραπεύει από μόνη της τις αιμορροΐδες. Οι ανάγκες διαφέρουν σε καρδιακή ή νεφρική νόσο.

Η φυσική ανάγκη για κένωση δεν πρέπει να καταστέλλεται για πολλές ώρες. Παράλληλα, η παρατεταμένη παραμονή στην τουαλέτα με κινητό ή διάβασμα αυξάνει την πίεση χωρίς όφελος.

Στόχος είναι ήρεμη κένωση χωρίς παρατεταμένη προσπάθεια. Ένα μικρό υποπόδιο μπορεί να βελτιώσει τη θέση σε ορισμένους ασθενείς.

Τοπική φροντίδα και καθαριότητα

Ήπιο πλύσιμο με χλιαρό νερό και προσεκτικό στέγνωμα μειώνουν τον ερεθισμό. Αρωματικά σαπούνια, έντονο τρίψιμο και υγρά μαντηλάκια με αλκοόλη ή αρώματα μπορεί να επιδεινώσουν τον κνησμό.

Χλιαρά καθιστικά λουτρά μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση από ενόχληση και σπασμό. Δεν θεραπεύουν την πρόπτωση ή τη σημαντική αιμορραγία.

Βαμβακερά εσώρουχα και διατήρηση της περιοχής στεγνής βοηθούν όταν υπάρχει υγρασία ή βλέννα.

Κρέμες και υπόθετα

Μη συνταγογραφούμενες κρέμες ή υπόθετα μπορεί να μειώσουν προσωρινά κνησμό, πρήξιμο και ήπιο πόνο. Δεν αφαιρούν τις αιμορροΐδες και δεν διορθώνουν τη δυσκοιλιότητα.

Προϊόντα με κορτικοστεροειδές δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για μεγάλο διάστημα χωρίς ιατρική οδηγία, επειδή μπορούν να προκαλέσουν λέπτυνση και ερεθισμό του δέρματος. Τοπικά αναισθητικά μπορεί επίσης να προκαλέσουν ευαισθητοποίηση.

Αν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν μέσα σε περίπου μία εβδομάδα ή επανέρχονται συχνά, χρειάζεται αξιολόγηση αντί για συνεχή αυτοθεραπεία.

Αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας

Όταν οι ίνες δεν επαρκούν, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ωσμωτικό καθαρτικό, όπως πολυαιθυλενογλυκόλη, ώστε να επιτευχθούν μαλακά και εύκολα κόπρανα.

Η θεραπεία προσαρμόζεται ώστε να αποφεύγεται τόσο η δυσκοιλιότητα όσο και η διάρροια, επειδή και οι δύο μπορούν να επιδεινώσουν τα αιμορροϊδικά συμπτώματα.

Επαναλαμβανόμενη ανάγκη για έντονη πίεση παρά μαλακά κόπρανα μπορεί να υποδηλώνει δυσλειτουργία πυελικού εδάφους και χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

Απολίνωση με ελαστικό δακτύλιο

Η απολίνωση με ελαστικό δακτύλιο είναι συχνή θεραπεία για συμπτωματικές εσωτερικές αιμορροΐδες πρώτου έως τρίτου βαθμού. Ένας μικρός δακτύλιος τοποθετείται στη βάση του αιμορροϊδικού ιστού, διακόπτοντας την αιμάτωσή του.

Ο ιστός συρρικνώνεται και αποπίπτει μέσα σε λίγες ημέρες. Μπορεί να υπάρχει αίσθημα πίεσης ή ήπιος πόνος, αλλά έντονος πόνος χρειάζεται άμεση επικοινωνία επειδή ο δακτύλιος μπορεί να έχει τοποθετηθεί πολύ χαμηλά.

Καθυστερημένη αιμορραγία μπορεί να εμφανιστεί όταν αποπίπτει ο ιστός. Τα αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά απαιτούν ειδικό σχέδιο.

Σκληροθεραπεία και υπέρυθρη φωτοπηξία

Η σκληροθεραπεία περιλαμβάνει έγχυση ουσίας που προκαλεί ίνωση και συρρίκνωση του αιμορροϊδικού ιστού. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες εσωτερικές αιμορροΐδες.

Η υπέρυθρη φωτοπηξία εφαρμόζει ενέργεια που προκαλεί πήξη και σταδιακή συρρίκνωση. Είναι συνήθως κατάλληλη για μικρότερου βαθμού νόσο.

Οι τεχνικές αυτές έχουν διαφορετικά ποσοστά υποτροπής και ανεπιθύμητων ενεργειών. Η επιλογή εξαρτάται από την ανατομία, τα συμπτώματα και την εμπειρία του ιατρού.

Χειρουργική αιμορροϊδεκτομή

Η αιμορροϊδεκτομή είναι αποτελεσματική για μεγάλες εξωτερικές αιμορροΐδες, συνδυασμένη εσωτερική και εξωτερική νόσο ή προχωρημένη πρόπτωση. Προσφέρει χαμηλότερα ποσοστά υποτροπής, αλλά συνοδεύεται από περισσότερο μετεγχειρητικό πόνο και μεγαλύτερη ανάρρωση.

Η διαχείριση πόνου, η διατήρηση μαλακών κοπράνων και η σωστή υγιεινή είναι κρίσιμες μετά την επέμβαση. Η κατακράτηση ούρων, η αιμορραγία και η λοίμωξη είναι πιθανές επιπλοκές.

Η επέμβαση δεν είναι απαραίτητη για κάθε ασθενή. Συνήθως προτείνεται όταν η συντηρητική και η ιατρείου θεραπεία δεν επαρκούν ή όταν η ανατομία είναι προχωρημένη.

Απολίνωση αιμορροϊδικών αρτηριών και άλλες τεχνικές

Η απολίνωση αιμορροϊδικών αρτηριών με καθοδήγηση Doppler στοχεύει στη μείωση της αιμάτωσης και μπορεί να συνδυαστεί με ανάρτηση της πρόπτωσης. Μπορεί να προκαλεί λιγότερο πόνο από την κλασική αιμορροϊδεκτομή, αλλά σε ορισμένες κατηγορίες έχει μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής.

Η κυκλική αιμορροϊδοπηξία με συρραπτικό ανυψώνει τον προπίπτοντα ιστό, αλλά η επιλογή της χρειάζεται προσεκτική στάθμιση λόγω ειδικών επιπλοκών και υποτροπών.

Δεν υπάρχει μία τεχνική καλύτερη για όλους. Η απόφαση πρέπει να βασίζεται σε ενημέρωση για πόνο, ανάρρωση, πιθανότητα υποτροπής και ανατομικά χαρακτηριστικά.

Θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα

Η θρόμβωση εμφανίζεται ως ξαφνικός επώδυνος όζος. Αν ο πόνος είναι πολύ έντονος και η έναρξη πρόσφατη, μπορεί να προταθεί χειρουργική αφαίρεση του θρόμβου και του υπερκείμενου ιστού.

Όταν έχουν περάσει περισσότερες ημέρες και ο πόνος ήδη υποχωρεί, συχνά προτιμάται συντηρητική θεραπεία με αναλγησία, μαλακά κόπρανα και τοπική φροντίδα.

Η απλή διάνοιξη χωρίς πλήρη αφαίρεση μπορεί να συνδέεται με επαναθρόμβωση. Η επιλογή γίνεται μετά από κλινική εξέταση.

Αιμορροΐδες στην εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη αυξάνει την πίεση στις φλέβες της πυέλου και συχνά συνοδεύεται από δυσκοιλιότητα. Οι αιμορροΐδες είναι συχνές και συνήθως αντιμετωπίζονται συντηρητικά.

Ίνες, υγρά, κίνηση και ασφαλή καθαρτικά υπό μαιευτική καθοδήγηση αποτελούν τη βάση. Πολλά συμπτώματα βελτιώνονται μετά τον τοκετό.

Η αιμορραγία στην εγκυμοσύνη δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα αιμορροϊδική χωρίς αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν είναι σημαντική ή επίμονη.

Αντιπηκτικά και αιμορραγία

Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά μπορεί να αυξήσουν την ένταση της αιμορραγίας, αλλά δεν αποτελούν συνήθως την αρχική αιτία. Η παρουσία τους κάνει πιο σημαντική τη σωστή διάγνωση.

Δεν διακόπτονται αυθαίρετα, επειδή μπορεί να υπάρχει σοβαρός κίνδυνος θρόμβωσης, εγκεφαλικού ή καρδιακού επεισοδίου. Η διαχείριση πριν από απολίνωση ή χειρουργείο γίνεται εξατομικευμένα.

Η συνεργασία με τον ιατρό που συνταγογράφησε την αγωγή είναι συχνά απαραίτητη.

Τι να περιμένετε μετά από θεραπεία

Μετά από θεραπεία ιατρείου μπορεί να υπάρχει ήπια πίεση, μικρή αιμορραγία ή ενόχληση. Δίνονται σαφείς οδηγίες για αναλγησία, κενώσεις και επανεκκίνηση φαρμάκων.

Έντονος πόνος, πυρετός, δυσκολία στην ούρηση, μεγάλη αιμορραγία ή ζάλη απαιτούν άμεση επικοινωνία. Σπάνιες αλλά σοβαρές λοιμώξεις πρέπει να αναγνωρίζονται έγκαιρα.

Η επιτυχία διατηρείται καλύτερα όταν διορθώνονται η δυσκοιλιότητα, η πίεση και η παρατεταμένη παραμονή στην τουαλέτα.

Συχνά λάθη

Συχνό λάθος είναι να θεωρείται κάθε πρωκτική αιμορραγία αιμορροΐδα. Άλλο είναι η συνεχής χρήση κρεμών χωρίς διάγνωση και χωρίς αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας.

Η παρατεταμένη πίεση στην τουαλέτα, ακόμη και με μαλακά κόπρανα, μπορεί να συντηρεί το πρόβλημα. Η αύξηση ινών πολύ απότομα μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα και να οδηγήσει σε εγκατάλειψη της θεραπείας.

Τέλος, η αυθαίρετη διακοπή αντιπηκτικών πριν από επέμβαση είναι επικίνδυνη και πρέπει να αποφεύγεται.

Αιμορροΐδες στην Κοζάνη

Η σωστή αντιμετώπιση αρχίζει με επιβεβαίωση ότι τα συμπτώματα προέρχονται πράγματι από αιμορροΐδες και με εκτίμηση αν χρειάζεται έλεγχος του παχέος εντέρου.

Στο ιατρείο του Σκόρδα Νικ. Κωνσταντίνου, Γαστρεντερολόγου – Επεμβατικού Ενδοσκόπου – Ηπατολόγου στην Κοζάνη, η προσέγγιση προσαρμόζεται στον βαθμό πρόπτωσης, στην αιμορραγία, στη λειτουργία του εντέρου και στους παράγοντες κινδύνου.

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική εξέταση.

Η γραπτή καταγραφή της διάγνωσης και του προτεινόμενου επανελέγχου βοηθά να αποφεύγονται επαναλαμβανόμενες θεραπείες χωρίς σαφή στόχο και επιτρέπει έγκαιρη αναγνώριση νέων ή διαφορετικών συμπτωμάτων.

Χρήσιμες εσωτερικές συνδέσεις

• Χρόνια δυσκοιλιότητα
• Αναλυτικός οδηγός κολονοσκόπησης
• Πρόληψη καρκίνου παχέος εντέρου
• Επικοινωνία

Συχνές ερωτήσεις

Είναι πάντα οι αιμορροΐδες η αιτία του αίματος;

Όχι. Αίμα μπορεί να προέρχεται από ραγάδα, πολύποδα, φλεγμονή ή καρκίνο, γι’ αυτό χρειάζεται αξιολόγηση.

Χρειάζεται κολονοσκόπηση;

Όχι πάντα. Χρειάζεται όταν υπάρχουν σημεία συναγερμού, ηλικιακή ένδειξη screening ή ανεπαρκής εξήγηση της αιμορραγίας.

Βοηθούν οι κρέμες;

Μπορούν να ανακουφίσουν προσωρινά ήπια συμπτώματα, αλλά δεν διορθώνουν πρόπτωση ή δυσκοιλιότητα.

Τι είναι η απολίνωση με δακτύλιο;

Είναι θεραπεία ιατρείου για εσωτερικές αιμορροΐδες, όπου ένας μικρός δακτύλιος διακόπτει την αιμάτωση του ιστού.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Σε προχωρημένη πρόπτωση, μεγάλες εξωτερικές αιμορροΐδες ή αποτυχία συντηρητικών και μη χειρουργικών θεραπειών.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Σε μεγάλη αιμορραγία, λιποθυμία, έντονο πόνο με πυρετό, δυσκολία στην ούρηση ή σοβαρή αδυναμία.